Bursztyn

Budowę kolekcji bursztynu rozpoczęto wkrótce po powstaniu Muzeum Zamkowego w 1961 roku. Ulokowanie tego typu zbiorów w Malborku nie było przypadkowe, nawiązano w ten sposób do historii tego terenu, gdzie w okresie neolitu istniały pracownie bursztynnicze, w czasach rzymskich przebiegał szlak bursztynowy, natomiast w średniowieczu bursztyn stał się jednym z ważniejszych przedmiotów handlu w państwie zakonu krzyżackiego, a na samym zamku wyroby bursztynowe stanowiły elementy wyposażenia. Obecnie w zbiorach malborskich znajduje się blisko 2000 eksponatów, wśród nich okazy bursztynu naturalnego, wyroby artystyczne od neolitu po okres międzywojenny oraz przedmioty prezentujące przykłady sztuki współczesnej. Ciekawszymi obiektami są bryła naturalnego bursztynu, tzw. głowa, ważąca ponad 2 kg, będąca najcięższą w kolekcji oraz amulet ze znakiem solarnym z okresu neolitu. Najcenniejszymi są zabytki z okresu nowożytnego: ołtarzyki, relikwiarze, plastyka figuralna, biżuteria, wśród których znajdują się prace gdańskich mistrzów Christopha Mauchera i Michaela Redlina. Malborska kolekcja bursztynu to także prace artystów współczesnych – wyroby seryjne, masowe z lat 60-tych XX w. oraz prace wysokiej klasy artystycznej m.in. zespołu PIRO, Marii i Pawła Fietkiewiczów, Wandy i Bogdana Frydrychowiczów, Giedymina Jabłońskiego, Janusza Góralskiego, Mariusza Drapikowskiego i Sławomira Fijałkowskiego.

Zabytki

Eseje

Zainteresowanie bursztynem wśród królów polskich

Bursztyn – towar luksusowy, niezwykle kosztowny, stał się przedmiotem zainteresowania możnych, w tym rodów królewskich. Wykorzystywano go w polityce handlowej, powstałe z niego wyroby artystyczne chętnie kolekcjonowano, a także wykorzystywano je w kontaktach dyplomatycznych. Pierwszym królem, który przyczynił się do rozwoju bursztynnictwa był Kazimierz Jagiellończyk, który po przyłączeniu Pomorza Gdańskiego z Gdańskiem do Korony Polskiej,  nadał temu miastu prawo do handlu bursztynem bez poboru opłat. Gdańsk otrzymał prawo zarządzania bogatymi w złoża bursztynu Mierzeją Wiślaną i Półwyspem Helskim, co przyczyniło się do rozwoju rzemiosła bursztynniczego. W roku 1477 nad Motławą powstał cech bursztynniczy, którego rozwiązania domagali się Krzyżacy, apelując w tej sprawie do króla, na co władca nie zezwolił. W XVI wieku wraz z przejściem Prus Książęcych pod władanie Hohenzollernów, dla gdańskich rzemieślników powstała konkurencja w królewieckiej firmie rodziny Jaskich, którzy otrzymali wyłączność na handel bursztynem, blokując w ten sposób gdańskie cechy rzemieślnicze. Spór ten próbował załagodzić król Zygmunt August, który kierował do władz Gdańska nakaz pomocy cechowi. Władca miał także zamiar nadać regale bursztynowe, dostrzegając w tym możliwość wzbogacenia się, jednak tego nie zrealizował. Władcy polscy angażowali się nie tylko w politykę handlu bursztynem, byli także zainteresowani wyrobami, znane są konkretne przedmioty z ich wizerunkami bądź przedmioty, które znajdowały się w ich posiadaniu. Do Stefana Batorego należały m.in. małe naczynie z bursztynu oraz szkatułka, a bursztynowy medalion  z jego wizerunkiem znaleziono w sarkofagu królowej Anny Jagiellonki. Obiekt  ten powstał w warsztacie cystersów w Oliwie pod koniec XVI wieku i jest najstarszym przedmiotem rzeźbionym intaglio. Medalion z wizerunkiem Stefana Batorego,

czytaj dalej »