Katalogi monet złotych i srebrnych Valentina Jameraya Duvala ze zbiorów Biblioteki Muzeum Zamkowego w Malborku

W zbiorach Biblioteki Muzeum Zamkowego w Malborku znajdują się dwa tomy autorstwa Valentina Jameraya Duvala, cenne dla zamku z racji swojej proweniencji.

Mowa o katalogach monet złotych i srebrnych pochodzących z Cesarskiego Gabinetu Monet w Wiedniu.

 

1. Monnoies en or, qui composent une des differentes parties du Cabinet de S. M. Ľ Empereur, depuis les plus grandes pieces jusqu aux plus petites

Vienne, Chez Jean Thomas Trattner, 1759

zawiera: Supplément au catalogue des monnoies en or…. Vienne 1759, 98 s.

druk, papier czerpany, miedzioryty, znaki wodne, krawędzie kart barwione na czerwono

oprawa: tektura, jasnobrązowa skóra kozia, marmoryzowana, tłok, złocenia

wym.: wys. 47 cm x szer. 33 cm

Biblioteka Muzeum Zamkowego w Malborku, sygn. XVIII, III 4031

Prow.:

na stronie tytułowej: pieczęć okragła VEREIN MARIENBURG, poniżej napis odręczny Aus der Sammlung des; poniżej pieczęć podłużna VEREIN FÜR DIE HERSTELLUNG UND AUSSCHMÜCKUNG DER MARIENBURG; poniżej napis odręczny Num. Bibl. 323, a

po stronie tytułowej: pieczęć AUS DER SAMMLUNG DES VEREINS FÜR DIE HERSTELLUNG UND AUSSCHMÜCKUNG DER MARIENBURG, KAT. G, NR 323, a.

2. Catalogue des monnoies en argent qui composent une des differentes parties du Cabinet Imperial, depuis les plus grandes pieces jusqu’ au florin inclusivement. Nouvelle edition corrigée et considerablement augmentée

A Vienne, Chez Jean-Thomas Trattnern, Imprimeur et Libraire de la Cour, 1769

zawiera: Supplement au Catalogue des mennoies en argent…, Vienne 1770, 27 s.

oprawa: tektura, jasnobrązowa skóra kozia, marmoryzowana, tłok, złocenia

wym.: wys. 47 cm x szer. 33 cm

Biblioteka Muzeum Zamkowego w Malborku, sygn. XVIII, III 4041

 Prow.:

na stronie tytułowej: pieczęć okragła VEREIN MARIENBURG, poniżej napis odręczny Aus der Sammlung des; poniżej pieczęć podłużna VEREIN FÜR DIE HERSTELLUNG UND AUSSCHMÜCKUNG DER MARIENBURG; poniżej napis odręczny Num. Bibl. 323, b

na stronie przedtytułowej: pieczęć podłużna VEREIN FÜR DIE HERSTELLUNG UND AUSSCHMÜCKUNG DER MARIENBURG.

Autorem jest Valentin Jameray Duval (1695−1775) francuski historyk i numizmatyk, pierwszy bibliotekarz księcia Lotaryngii Franciszka III, dyrektor Cesarskiego Gabinetu Monet w Wiedniu. To właśnie zbiór wiedeński stał się podstawą dwutomowej publikacji. Praca ta nie ma większej wartości naukowej, tak też była oceniana przez ówczesnych badaczy. Jest to usystematyzowany zbiór miedziorytniczych wizerunków monet wykonanych w formie pojedynczych stempli (awers i rewers) wraz ze stosownym podpisem.

Tom pierwszy zawiera monety papieży od Jana XX do Clemensa XIII; arcybiskupów mogunckich, trewirskich, kolońskich oraz pozostałych w kolejności alfabetycznej; opactw, zakonów oraz cesarzy i królów m.in. niemieckich, angielskich, polskich (od Zygmunta I do Fryderyka Augusta III) i pruskich. Dalej elektorzy i książęta suwerenni cesarstwu, palatynaty i inne księstwa (również pomorscy od Jana Fryderyka do Bogusława XIV).

Tom drugi zawiera monety papieży (od Klemensa VII do Benedykta XIV), arcybiskupów, następnie opactw, zakonów oraz cesarzy i królów m.in. niemieckich, angielskich, także polskich (m.in. Zygmunta I, Władysława IV czy Stanisława Augusta). W dalszej części odnajdujemy monety elektorów i książąt suwerennych cesarstwu, palatynatów i innych księstw (również książąt pomorskich: Filipa I, Jana Fryderyka i Bogusława XIV). 

Ryc. 1–3. J.V. Duval, Monnoies en or..., Vienne 1759, fot. L. Okoński.

Oba tomy do 1945 roku przynależały do biblioteki numizmatycznej, mieszczącej się w komnacie skarbnika i sieni skarbca na Zamku Wysokim wraz z kolekcją numizmatyczną. Do zbiorów zamku w Malborku zostały zakupione przez Towarzystwo Odbudowy i Upiększania Zamku Malborskiego, o czym świadczą stosowne pieczęcie oraz rachunek na zakup w/w wydawnictwa zachowany w Archiwum Państwowym w Malborku. Tom poświęcony monetom złotym został podarowany do zbiorów Biblioteki Muzeum Zamkowego w Malborku przez Powiatowe Archiwum w Malborku (obecnie Archiwum Państwowe w Malborku) w 1964 roku. Natomiast tom drugi zakupiono na aukcji antykwarycznej w Warszawie w maju 2018 roku.

Autor: Aleksandra Siuciak

Literatura

Christoph Maucher, Szkatuła, k. XVII wieku, zbiory Muzeum Zamkowego w Malborku, fot. Bożena i Lech Okońscy