Militaria

Uzbrojenie to jeden z najstarszych typów obiektów występujących w malborskim zamku. W średniowieczu produkowano je na miejscu w kuźni, ludwisarni oraz snycerni, natomiast przechowywano w kilku zbrojowniach. Tworzenie kolekcji militariów rozpoczęło się na początku XIX wieku wraz z romantyczną restauracją zamku i pierwszymi przekazanymi darami dawnej broni. Jej rozwój nastąpił pod koniec XIX wieku w trakcie scjentystycznej restauracji, kiedy to postanowiono gromadzić na zamku broń w celach dekoracyjnych. W 1892 roku nabyto liczącą prawie 1500 elementów uzbrojenia kolekcję Theodora Blella. Do wybuchu II wojny światowej w zamkowych murach znajdowało się niemal 2000 sztuk broń od czasów starożytnych, po 1 połowę XX wieku. Zniszczenia z 1945 roku doprowadziły wprawdzie do rozproszenia tego zbioru, lecz wraz z powołaniem Muzeum Zamkowego w Malborku w 1961 roku rozpoczęła się jej odbudowa. Dziś liczy ona niemal 1000 obiektów z terenu Europy oraz Bliskiego i Środkowego Wschodu, datowanych na okres od XI do XIX wieku rozmieszczonych w dwóch zbiorach – na zamku w Malborku (813 eksponatów) oraz na zamku w Kwidzynie (182 eksponaty). Są pośród nich takie unikaty jak inkrustowane, średniowieczne miecze z XIV wieku, lufa krzyżackiej hufnicy z wyobrażeniem Maryi, czy pałasz oficerski gwardii polsko-saskiej z 2 ćwierci XVIII wieku.

Zabytki

Eseje

Średniowieczna broń palna w państwie krzyżackim

Broń palną można bez dwóch zdań nazwać najbardziej rewolucyjnym wynalazkiem w dziełach wojskowości. Jej wynalezienie ściśle wiąże się z opracowaniem receptury na produkcję czarnego prochu. Była to mieszanka saletry, węgla drzewnego i siarki. Został wynaleziony w Chinach w IX wieku. Pierwotnie stosowano go do produkcji fajerwerków. Pierwsze militarne zastosowania miały postać ognistych lanc i wybuchających bomb. Ognista lanca była  rurą bambusową przymocowaną do włóczni oraz wypełnioną prochem i siekańcami. Po podpaleniu działała jak rodzaj ręcznego miotacza ognia, wyrzucając strumień ognia na odległość ok. 2 m. Czarny proch trafił do Europy prawdopodobnie za sprawą Mongołów w 1 poł. XIII wieku. Pierwsza wzmianka o nim w Europie pochodzi z dzieła „Opus Majus” Rogera Bacona z ok. 1267 roku, gdzie wymienia on proporcje składników (42% saletry, 29% węgla drzewnego i 29% siarki) i omawia jego możliwe użycie w walce. W 1275 roku, inny mnich, wywodzący się z terenów niemieckich, Albert Wielki też podał recepturę na proch, ale o składnikach 67% saletry, 11% węgla drzewnego i 22% siarki. W Europie po raz pierwszy odnotowano użycie broni palnej w 1331 roku podczas oblężenia miasta Cividale we Friuli (płn. Włochy). Kronikarz pisał, iż „ustawione przed miastem tuby ostrzeliwały je z odległości sclopusami nie czyniąc szkody”. Sclopus z języka łacińskiego oznacza to „co grzmi”. Pierwsza wzmianka o użyciu broni palnej w Polsce pochodzi z roku 1383 w trakcie oblężenia Pyzdr. Oblężenie to było pierwszym epizodem wojny domowej w Wielkopolsce (1382-1386) nazwanej wojną Grzymalitów z Nałęczami. Miała ona miejsce po śmierci Ludwika Andegaweńskiego w 1382 roku i związana była z konfliktem politycznym wokół tronu Polski. Zakończyła

czytaj dalej »